Jezus - 'de sleutel tot het verhaal'

Franca Treur en Bernhard Reitsma gingen tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst van de IZB, vrijdag 20 januari in de Amersfoortse Joriskerk, in gesprek over Jezus.

Hoe spreken we in Nederland anno 2017 over Jezus? Over die vraag kun je een stevig ‘binnenkerkelijk’ debat voeren, maar als missionaire organisatie wil je dat ook wordt nagedacht over het gesprek buiten de kerkmuren. Vandaar dat behalve een theoloog, bijzonder hoogleraar Bernhard Reitsma, ook Franca Treur was uitgenodigd. De schrijfster groeide op in de Gereformeerde Gemeente, maar nam in  haar studententijd afscheid van het geloof – en is daarmee ‘een representant van een flinke groep’, zei gespreksleidster Eline de Boo. Treur had de uitnodiging gewaardeerd, ‘al schuurt het wel, omdat de aanwezigen hier veel met Jezus hebben’.

Jezus was in haar geloof ‘nooit een grote factor van betekenis’, bekende ze. ‘Hij was er vooral voor de anderen, die al gered waren, want je ook zomaar met een ‘gestolen Jezus’ te maken hebben. Eerst moest je in het reine komen met God’. Aan de hand van een fragment uit de verfilming van ‘Dorsvloer vol confetti’ illustreerde ze het geestelijk klimaat van haar jeugd, waarin het ‘ware zaligmakende geloof’ slechts aan een enkeling bleek gegeven. Ze knapte tijdens haar studententijd af, niet af op de gelovigen of de kerk, maar ‘omdat ik me steeds meer afvroeg of dat wat ik altijd voor vanzelfsprekend had gehouden wel waar was.’ Heb je ooit wel geloofd? ‘Zeker! Geloviger dan mij kreeg je ze niet.’ Ze had meer met het Oude dan met het Nieuwe Testament. ‘Ik vond Jezus vaak zo braaf en goed. Zijn verhalen hadden een duidelijke moraal en daar hou ik niet zo van.‘
Niettemin ziet ze vandaag in de samenleving wel veel belangstelling voor Hem. ‘The Passion’ is populair evenals de hervertellingen van de bijbel door Guus Kuijer of Dmitri Verhulst.

Bernhard Reitsma omschreef Jezus als ‘de sleutel tot het verhaal’ dat God met mensen heeft. ‘God heeft deze wereld bedoeld voor een feest. Maar ergens in de geschiedenis is dat verhaal ontspoord. Jezus brengt het weer terug bij de vreugde zoals die vanaf het begin bedoeld is.’ Is God de auteur van dat verhaal? vroeg Treur. Reitsma: ‘Hij schrijft het samen met mensen.’ En, in schaaktermen: ‘Hij beheerst het spel zo goed dat hij het tot een goed einde zal weten te brengen.’
De metafoor van ‘het verhaal’ kon schrijfster Treur wel boeien, maar blijft het niet erg abstract? Reitsma: ‘De uitwerking is heel concreet: het gaat ook over de vraag ‘waarom ben ik er? En ‘Waarom is er zoveel ellende in de wereld?’ tot aan: ‘Hoe moet het met het drama in het Midden-Oosten? en de betekenis van de inauguratie van Trump.’

Treur gaf aan dat ze blij was met de ‘herwonnen vrijheid’ sinds haar afscheid van het geloof. Reitsma erkende dat ‘ten onrechte vaak veel nadruk is gelegd op wat niet mag. Maar sinds ik het verhaal ken, waar Jezus de sleutel van is, voel ik met vrijer dan ooit.’

Desgevraagd had de schrijfster nog wel een tip voor de IZB, ‘want er is in de samenleving grote behoefte aan verhalen. Organiseer in oude kerkgebouwen als Paradiso of de Rode Hoed een avond met bijzondere Bijbelverhalen; vijf uit het Oude en vijf uit het Nieuwe Testament. En dan goed verteld, zoals vroeger op de lagere school. Misschien kun je daar dan sneaky de boodschap van Jezus nog in….’
De suggestie werd gesmoord in een lachsalvo.